NUPL là gì? Cách tính chỉ số NUPL Bitcoin

NUPL là gì?

NUPL là viết tắt của Net Unrealized Profit/Loss, nghĩa là lợi nhuận hoặc thua lỗ chưa thực hiện ròng. Đây là chỉ số on-chain dùng để so sánh tổng lãi chưa thực hiện với tổng lỗ chưa thực hiện của mạng lưới, sau đó chuẩn hóa kết quả theo giá trị thị trường.

Với Bitcoin, NUPL ước tính trạng thái lãi hoặc lỗ của các đồng BTC đang lưu hành bằng cách đối chiếu:

  • Giá Bitcoin hiện tại.
  • Giá Bitcoin tại thời điểm mỗi đầu ra giao dịch chưa được chi tiêu, hay UTXO, được tạo ra trong lần dịch chuyển gần nhất.
  • Số lượng BTC thuộc từng UTXO.

Nếu giá hiện tại cao hơn giá tại lần dịch chuyển gần nhất, lượng BTC tương ứng được mô hình xem là đang có lãi chưa thực hiện. Nếu giá hiện tại thấp hơn, mô hình xem đó là khoản lỗ chưa thực hiện.

Điểm quan trọng là NUPL không biết giá mua thực tế của từng nhà đầu tư. Chỉ số sử dụng lần dịch chuyển gần nhất trên blockchain như một đại diện cho giá vốn. Vì vậy, NUPL là mô hình ước tính trạng thái của mạng, không phải báo cáo chính xác lãi lỗ trong tài khoản của mọi chủ sở hữu.

Cách tính NUPL

Ảnh minh hoạ: NUPL là gì? Cách tính chỉ số NUPL Bitcoin

Công thức phổ biến của NUPL là:

NUPL = (Lợi nhuận chưa thực hiện − Lỗ chưa thực hiện) / Market Cap

Trong đó, lỗ chưa thực hiện được tính theo giá trị tuyệt đối. Công thức cũng có thể được biểu diễn bằng vốn hóa thực hiện:

NUPL = (Market Cap − Realized Cap) / Market Cap

Hoặc:

NUPL = 1 − Realized Cap / Market Cap

Các thành phần có ý nghĩa như sau:

  • Market Cap: giá Bitcoin hiện tại nhân với lượng cung được sử dụng trong bộ dữ liệu.
  • Realized Cap: tổng giá trị của các đồng coin theo mức giá tại lần dịch chuyển gần nhất.
  • Market Cap − Realized Cap: lãi hoặc lỗ chưa thực hiện ròng do mô hình ước tính.

Để hiểu nền tảng của phép tính này, người đọc có thể tìm hiểu thêm về cách Realized Cap định giá coin theo lần dịch chuyển gần nhất.

Tham khảo thêm:  Lịch sử phát triển Bitcoin: Dòng thời gian đến 2024

Công thức ở cấp độ UTXO

Giả sử UTXO thứ i chứa lượng Bitcoin là Qᵢ, giá hiện tại là P và giá Bitcoin khi UTXO được tạo là Pᵢ:

Lãi chưa thực hiện = Σ max[(P − Pᵢ) × Qᵢ, 0]

Lỗ chưa thực hiện = Σ max[(Pᵢ − P) × Qᵢ, 0]

Khi sử dụng cùng một tập UTXO và cùng quy ước về nguồn cung, chênh lệch giữa tổng lãi và tổng lỗ chưa thực hiện tương ứng với chênh lệch giữa Market Cap và Realized Cap.

Ví dụ minh họa

Nếu Market Cap giả định là 100 đơn vị và Realized Cap là 70 đơn vị thì:

NUPL = (100 − 70) / 100 = 0,3

Kết quả này có nghĩa lợi nhuận chưa thực hiện ròng do mô hình ước tính tương đương 30% giá trị thị trường của mạng. Đây chỉ là ví dụ toán học, không phải dữ liệu Bitcoin tại một thời điểm cụ thể.

Dữ liệu cần có để tính chỉ số NUPL Bitcoin

Việc tính NUPL từ dữ liệu thô đòi hỏi nhiều hơn biểu đồ giá. Các thành phần chính gồm:

Tập UTXO hiện tại

Cần xác định toàn bộ đầu ra giao dịch chưa được chi tiêu đang tồn tại tại thời điểm tính toán. Mỗi UTXO phải đi kèm lượng BTC và thông tin về khối hoặc thời gian nó được tạo.

Giá lịch sử tại lần dịch chuyển gần nhất

Mỗi UTXO cần được gắn với giá Bitcoin tại thời điểm tạo ra. Đây là mức giá đại diện mà mô hình sử dụng, nhưng không nhất thiết là giá mua của chủ sở hữu hiện tại.

Giá Bitcoin hiện tại

Giá hiện tại được dùng để tính Market Cap và xác định từng UTXO đang ở trạng thái lãi hay lỗ theo mô hình. Nhà cung cấp dữ liệu có thể sử dụng nguồn giá hoặc cách tổng hợp giá khác nhau.

Quy ước về nguồn cung

Phép tính phải xác định rõ lượng cung nào được đưa vào Market Cap và Realized Cap. Một số bộ dữ liệu có thể áp dụng điều chỉnh đối với coin bị mất, coin lâu không hoạt động hoặc giao dịch nội bộ giữa các địa chỉ thuộc cùng một thực thể.

Quy tắc xử lý dữ liệu on-chain

Các nhà cung cấp có thể khác nhau trong cách nhận diện thực thể, lọc giao dịch nội bộ, xử lý UTXO đặc biệt hoặc lấy giá tại từng mốc thời gian. Vì vậy, hai biểu đồ cùng mang tên NUPL vẫn có thể cho kết quả không hoàn toàn giống nhau.

Khi theo dõi chỉ số, nên duy trì cùng một nguồn dữ liệu và kiểm tra định nghĩa của nguồn đó trước khi so sánh theo thời gian.

Cách đọc chỉ số NUPL

Ảnh minh hoạ: NUPL là gì? Cách tính chỉ số NUPL Bitcoin

NUPL thường được đọc theo dấu và xu hướng thay vì chỉ nhìn vào một giá trị đơn lẻ.

NUPL lớn hơn 0

Giá trị dương cho thấy lợi nhuận chưa thực hiện tổng hợp đang lớn hơn lỗ chưa thực hiện theo mô hình. Nói cách khác, Market Cap đang cao hơn Realized Cap.

Tham khảo thêm:  Lịch sử phát triển Bitcoin: Dòng thời gian đến 2024

NUPL tăng thường phản ánh giá thị trường mở rộng nhanh hơn mức giá vốn ước tính của mạng. Tuy nhiên, trạng thái lãi cao không tự động đồng nghĩa giá sẽ lập tức giảm.

NUPL bằng 0

NUPL bằng 0 có nghĩa Market Cap bằng Realized Cap theo bộ dữ liệu đang sử dụng. Đây là điểm cân bằng của phép tính tổng hợp, không có nghĩa tất cả nhà đầu tư đều hòa vốn.

Trong cùng thời điểm, một nhóm UTXO có thể đang lãi lớn và nhóm khác đang lỗ lớn. NUPL chỉ thể hiện chênh lệch ròng sau khi tổng hợp toàn mạng.

NUPL nhỏ hơn 0

Giá trị âm cho thấy lỗ chưa thực hiện đang lớn hơn lợi nhuận chưa thực hiện theo mô hình. Khi đó, Market Cap thấp hơn Realized Cap.

NUPL âm có thể xuất hiện trong giai đoạn thị trường suy yếu, nhưng không phải tín hiệu bảo đảm giá đã chạm đáy. Chỉ số có thể tiếp tục âm hoặc giảm sâu hơn nếu giá tiếp tục đi xuống.

Chú ý đến hướng biến động

Ngoài giá trị dương hay âm, nhà phân tích nên quan sát:

  • NUPL tăng hay giảm trong nhiều kỳ liên tiếp.
  • Giá Bitcoin có đồng thuận với xu hướng NUPL hay không.
  • Thay đổi đến từ giá thị trường hay từ việc nhiều coin dịch chuyển và cập nhật mức giá thực hiện.
  • NUPL đang ở mức khác thường so với chính lịch sử của cùng bộ dữ liệu hay không.

Các vùng màu hoặc nhãn tâm lý xuất hiện trên một số biểu đồ chỉ là cách phân loại của nhà cung cấp. Chúng không phải ngưỡng cố định có hiệu lực trong mọi chu kỳ.

NUPL khác gì MVRV và SOPR?

NUPL, MVRV và SOPR đều sử dụng dữ liệu on-chain nhưng trả lời các câu hỏi khác nhau.

NUPL và MVRV

MVRV là tỷ lệ giữa Market Cap và Realized Cap:

MVRV = Market Cap / Realized Cap

Nếu hai chỉ số sử dụng cùng nguồn dữ liệu và cùng quy ước tính toán thì:

NUPL = 1 − 1 / MVRV

Do đó, NUPL và MVRV có quan hệ toán học trực tiếp. MVRV trình bày mức chênh lệch dưới dạng tỷ lệ, còn NUPL thể hiện lãi hoặc lỗ chưa thực hiện ròng theo tỷ trọng Market Cap. Bài giải thích công thức và cách đọc chỉ số MVRV giúp làm rõ sự khác biệt về cách biểu diễn này.

NUPL và SOPR

NUPL tập trung vào những đồng coin chưa được chi tiêu, tức trạng thái lãi lỗ chưa thực hiện. SOPR xem xét các đầu ra đã được chi tiêu để ước tính coin vừa dịch chuyển được bán hoặc chuyển đi trong trạng thái lãi hay lỗ.

Vì thế, SOPR phản ánh lãi lỗ của lượng coin được chi tiêu, còn NUPL phản ánh trạng thái chưa thực hiện của lượng coin đang nằm trong tập UTXO.

Tham khảo thêm:  Lịch sử phát triển Bitcoin: Dòng thời gian đến 2024

Hạn chế của mô hình NUPL

Ảnh minh hoạ: NUPL là gì? Cách tính chỉ số NUPL Bitcoin

Lần dịch chuyển không đồng nghĩa với giao dịch mua bán

Một người có thể chuyển Bitcoin giữa hai ví do mình kiểm soát. Blockchain ghi nhận một UTXO mới và mô hình cập nhật giá tại lần dịch chuyển, dù quyền sở hữu kinh tế không thay đổi và không có hoạt động mua bán thực tế.

Không biết giá vốn của từng chủ sở hữu

Blockchain Bitcoin không công khai danh tính chủ sở hữu, giá mua trên sàn, phí giao dịch, chiến lược phòng hộ hoặc giao dịch ngoài chuỗi. NUPL vì vậy không thể thay thế dữ liệu giá vốn cá nhân.

Ví lưu ký làm giảm khả năng quan sát

Bitcoin được giữ tại sàn giao dịch hoặc tổ chức lưu ký có thể đổi chủ trong hệ thống nội bộ mà không phát sinh giao dịch on-chain. Ngược lại, sàn có thể gom hoặc tách UTXO vì mục đích vận hành, không phải vì khách hàng vừa mua hay bán.

Coin bị mất vẫn có thể nằm trong dữ liệu

Các đồng coin không còn khóa riêng hoặc không thể chi tiêu vẫn có thể được tính vào nguồn cung và Realized Cap, tùy phương pháp của nhà cung cấp. Không có cách chắc chắn để xác định toàn bộ lượng coin đã mất.

Giá và phương pháp có thể khác nhau giữa các nguồn

Nguồn giá, thời điểm lấy mẫu, quy tắc nhận diện thực thể và cách điều chỉnh nguồn cung đều có thể làm thay đổi kết quả. Không nên ghép giá trị NUPL từ nhiều nhà cung cấp thành một chuỗi dữ liệu duy nhất nếu chưa kiểm tra phương pháp.

Không phải công cụ dự báo độc lập

NUPL mô tả trạng thái lãi lỗ ước tính của mạng tại thời điểm quan sát. Chỉ số không trực tiếp đo thanh khoản, nhu cầu giao dịch, tin tức crypto, điều kiện kinh tế vĩ mô hoặc mức sử dụng mạng lưới. Vì vậy, NUPL cao hay thấp đều không bảo đảm hướng đi tiếp theo của giá.

Cách sử dụng NUPL khi phân tích Bitcoin

NUPL hữu ích nhất khi được dùng như một lớp dữ liệu bổ sung thay vì tín hiệu mua bán duy nhất.

Một quy trình tham khảo gồm:

  1. Xác định nguồn và công thức: kiểm tra nhà cung cấp dùng nguồn cung, giá và quy tắc điều chỉnh nào.
  2. Theo dõi xu hướng: ưu tiên sự thay đổi qua thời gian thay vì phản ứng với một điểm dữ liệu riêng lẻ.
  3. Đối chiếu với giá: xem NUPL biến động do giá tăng giảm hay do cơ sở giá thực hiện của mạng thay đổi.
  4. Kiểm tra hành vi chi tiêu: kết hợp SOPR để đánh giá coin đang được dịch chuyển trong trạng thái lãi hay lỗ.
  5. Xem tuổi coin và mức độ hoạt động: các chỉ số như Bitcoin Liveliness giúp quan sát xu hướng nắm giữ hoặc chi tiêu coin cũ.
  6. Đánh giá bối cảnh rộng hơn: cân nhắc thanh khoản, dòng vốn, cấu trúc thị trường và các sự kiện có thể ảnh hưởng đến tiền mã hóa.

Tóm lại, chỉ số NUPL Bitcoin trả lời câu hỏi: lợi nhuận chưa thực hiện ròng ước tính của mạng đang chiếm bao nhiêu so với giá trị thị trường? Câu trả lời được xây dựng từ giá tại lần dịch chuyển gần nhất, không phải giá vốn thực của từng người nắm giữ. Hiểu rõ giả định này là điều kiện cần để sử dụng NUPL đúng mục đích và tránh diễn giải chỉ số như một dữ liệu kế toán chính xác.